ارائه یک مدل ریاضی به منظور بهینه ­سازی شبکه تأمین تاب­ آور در شرایط بحران

چکیده

شبکه تأمین تاب‌آور، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بخش‌های علم مدیریت زنجیره تأمین، مورد توجه قرار گرفته است. این حوزه، به مدیریت جریان کالا، اطلاعات و خدمات از مبدأ تا مقصد در شرایط مختلف شبکه تأمین تاب‌آور می‌پردازد. جنبه نوآوری و جدید بودن پژوهش حاضر این است که در این مقاله با استفاده از برنامه­ریزی آرمانی و ترکیب آن با منطق فازی یک مدل ریاضی بهینه­سازی در خصوص ارتقاء تاب­آوری شبکه تأمین مراکز درمانی (بیمارستان­ها) ایران در شرایط بحرانی کرونا طراحی و یک مدل ریاضی با برنامه­ریزی آرمانی فازی 3 هدفه (شامل: حداقل کردن هزینه­ها در سراسر زنجیره تأمین؛ مینیمم کردن زمان توزیع اقلام پزشکی  به مراکز درمانی (بیمارستان­ها) و مینیمم کردن مجموع صدمات اجتماعی)، پرداخته است. برای مواجهه با ماهیت چند هدفه مسأله برنامه اصلی زنجیره تأمین تاب آور در وقوع بحران کرونا در شهر تهران از رویکرد برنامه­ریزی آرمانی فازی بهره گرفته شده است. بر این اساس برای هر هدف مسأله حد مطلوبی (آرمانی)، در نظر گرفته شده و سپس طبق اصول برنامه­ریزی آرمانی فازی سعی در کمینه­سازی انحرافات نامطلوب از حد مطلوب شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع داده­ها مدل سازي ریاضی برنامه­ریزی آرمانی فازی، با رویکرد فرآیند تحلیل سلسه مراتبی جهت وزن دهی به اهداف است و به بررسی موضوع بهینه­سازی شبکه تأمین تاب آور پرداخته است. مدل طراحی شده پس از بررسی توسط اساتید راهنما و مشاور و مشورت با  20 نفر ازخبرگان، میزان تطابق با واقعیت، کدنویسی مدل تحت محیط نرم­افزاری گمز 24 صورت گرفته است. روش­های حلی که در این مدل به کار گرفته شده است شامل روش تیواری جهت بی­مقیاس­سازی پارامترها و روش برنامه­ریزی آرمانی فازی است. به منظور اجراي مدل در بحران پاندمی کرونا در شهر تهران و عملیات پزشکی  تاب آور تنهـا بـه پنج روز یا 120 ساعت پس از بحران در نظر گرفته شده است و براي چهار اقلام پزشکی  اکتفا شده است. نتایج حل مدل بیانگر آن است که هیچ یک از آرمان­هاي مـدل به حد آرمانی خود نرسیده و انحرافات در آرمان­ها همچنان باقی است، در مـورد سایر آرمـان­هـاي مدل نیز در مجموع انحرافات باقی مانده و مدل در یک حالت تعادلی بین آرمان­ها به مقدار بهینه خود رسیده است.  

کلید واژگان: بهینه­سازی، تاب آوری، شبکه تأمین، مدل ریاضی، مراکز درمانی.